Finans kuruluşlarının ortak beklentisi, istihdam artışının yüksek faizlerin baskısıyla hız kesmekle birlikte pozitif bölgede kalacağı yönündeydi. Ancak açıklanan resmi rakamlar bu iyimser tahminleri yerle bir etti. ABD ekonomisi temmuz ayında 23.000 kişilik net iş kaybı yaşadı. Bu veri, ekonomik büyümenin ana motoru konumundaki iş gücü piyasasında uzun süredir korkulan o büyük kırılmanın resmen gerçekleştiğinin en somut kanıtı olarak yorumlanıyor.
İstihdamdaki bu ani erime, tüketici harcamalarını da doğrudan baltalama riski taşıyor. İşini kaybetme korkusu yaşayan veya hanehalkı geliri kesintiye uğrayan kitlelerin harcamalarını kısması, kaçınılmaz bir domino etkisi yaratacaktır. Bu durum, perakende sektöründen teknoloji devlerine kadar pek çok alanda faaliyet gösteren şirketlerin karlılıklarını baskılayarak üretimi durdurma noktasına getirebilir.
Temmuz ayındaki bu verilerin ardından tüm gözler, omuzundaki yükü katlanarak artan Fed'e çevrildi. Bugüne kadar sıkı para politikasını kararlılıkla savunan Fed, artık üretim ve istihdamdaki bu sert gerilemeyi göz ardı edemeyecek bir viraja girmiş durumda. Uluslararası fon yöneticileri, Fed'in ekonomiyi daha derin ve geri dönülemez bir resesyondan korumak amacıyla önümüzdeki eylül ayı toplantısında 50 baz puanlık agresif bir faiz indirimine gitmek zorunda kalacağını şimdiden fiyatlamaya başladı.
Finansal piyasalardaki bu beklenmedik sarsıntı, küresel ölçekte risk iştahını bıçak gibi kesti. Uluslararası borsalarda çok hızlı bir satış dalgası tetiklenirken, panik halindeki küresel sermaye hisse senetlerinden kaçarak hızla altın ve devlet tahvilleri gibi güvenli liman varlıklarına sığındı. Bu büyük sermaye yer değişimi, Türkiye'nin de dahil olduğu gelişmekte olan ülke piyasalarında finansal kırılganlığı ve döviz baskısını hat safhaya çıkardı.
Önümüzdeki süreçte küresel ekonominin kaderini, Fed'in bu istihdam şokuna vereceği panik butonuna basma hızı ve piyasalara enjekte edeceği likidite miktarı belirleyecek.
Yorumlar