ABD'nin kritik mineraller hamlesi: Enerji güvenliğinde yeni dönem

AA muhabirinin Uluslararası Enerji Ajansı'nın Dünya Enerji Görünümü 2025 raporu ile uluslararası sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, bakır, lityum ve grafit gibi mineraller; enerji dönüşümünün yanı sıra savunma sanayisi ve yapay zeka teknolojileri açısından da stratejik önem taşıyor. Bu minerallerin işlenmesi ve rafinajının önemli bölümünün ABD dışında gerçekleştirilmesi ise ülkenin tedarik zincirlerinde dışa bağımlılığını artırıyor.

KRİTİK MİNERALLER ULUSAL GÜVENLİK GÜNDEMİNDE ABD Başkanı Donald Trump, kritik mineralleri yalnızca ekonomik bir ham madde konusu olarak değerlendirmiyor. Bu kaynakları aynı zamanda ulusal güvenlik, savunma sanayisi ve Çin'e yönelik stratejik bağımlılığın azaltılması açısından kritik bir alan olarak görüyor.

Çin'in kritik minerallerin küresel tedarik zincirlerindeki güçlü konumu, ABD'de kritik malzemelerin arz güvenliğini artırmaya yönelik iki partili girişimlerin de hız kazanmasına neden oluyor. Trump, geçen yıl göreve başlarken ilan ettiği Ulusal Enerji Acil Durumu kapsamında yaptığı açıklamada, ABD'nin enerji ve kritik mineraller alanındaki üretim, işleme, rafinaj ve altyapısının ülkenin ihtiyaçlarını karşılamada "fazlasıyla yetersiz" olduğunu belirtmişti.

Trump yönetimi bu kapsamda kritik minerallerin madenciliğinden işlenmesine ve geri dönüşümüne kadar uzanan tedarik zincirlerini ABD içinde yeniden yapılandırmayı hedefliyor. Böylece savunma sanayisinden yapay zeka teknolojilerine kadar stratejik sektörlerin ihtiyaç duyduğu malzemelerin daha güvenli şekilde karşılanması amaçlanıyor.

TRUMP, NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ İÇİN STRATEJİK ORTAKLIK ARIYOR Trump yönetimi, Çin'in nadir toprak elementleri ve kritik minerallerdeki güçlü konumuna karşı farklı ülkelerle stratejik ortaklıklar ve kapsamlı işbirlikleri yürütüyor. ABD'nin Ukrayna'ya yönelik mali desteği karşılığında Kiev'in nadir toprak elementleri ve diğer minerallerine erişim sağlayacak bir anlaşma yapılmasını isteyen Trump, Ukrayna'nın yer altı kaynaklarına yönelik ilgisini açıkça ortaya koymuştu.

Ukrayna'nın kritik mineraller ve nadir toprak elementleri açısından önemli kaynaklara sahip olması, ABD açısından Çin'in hakimiyetine karşı alternatif tedarik kanalları oluşturma hedefinde öne çıktı. ABD ile Ukrayna arasında imzalanan anlaşmayla iki ülkenin gelecekteki doğal kaynak projelerinde ekonomik pay ve stratejik erişim sağlandı.

Anlaşmanın kapsamı ise yalnızca nadir toprak elementleriyle sınırlı kalmayarak geniş bir yer altı kaynağı yelpazesini içerdi. ABD KRİTİK MİNERAL ALTYAPISINI YENİLİYOR Trump yönetimi, Alaska'daki Ambler Road projesini yeniden canlandırarak kritik mineral yataklarına erişimin geliştirilmesini gündeme aldı.

Proje; ulusal güvenlik, ekonomik büyüme ve yabancı kaynaklara bağımlılığın azaltılması hedefleriyle ilişkilendirildi. ABD'nin Avustralya ile kritik mineraller ve nadir toprak elementleri konusunda yaptığı anlaşma da bu stratejinin bir başka ayağını oluşturdu.

Trump, söz konusu anlaşmayı fırsatların geliştirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi. Trump'ın kritik mineraller konusunda attığı adımlar bununla da sınırlı kalmadı.

ABD Başkanı, Grönland'ın ABD'ye ait olması gerektiğini savunurken, bu yaklaşımını özellikle ulusal güvenlik gerekçesiyle açıkladı. STRATEJİK KRİTİK MİNERALLER REZERVİ OLUŞTURULDU Trump, bu yıl şubatta Oval Ofis'te yaptığı açıklamada ABD'nin ilk Stratejik Kritik Mineraller Rezervi'nin oluşturulduğunu duyurdu.

Söz konusu rezerv, acil durumlarda sivil kullanım için kritik minerallerin stoklanmasını kapsıyor. Trump ayrıca federal kurumların kritik mineraller ve diğer stratejik malzemelerde ABD kaynaklı tedarike yönelmesini istedi.

ABD Başkanı, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda da federal kurumların Amerikan malı satın alması gerektiğini vurguladı. Bunun yanı sıra Trump, Çin'in kritik mineraller üzerindeki fiyatlama ve arz hakimiyetine karşı Batılı ülkeler arasında bir kritik mineral ticaret bloğu oluşturulması fikrini de ilerletti.

Planın merkezinde lityum, kobalt, nadir toprak elementleri, antimon, grafit ve tungsten gibi stratejik mineraller bulunuyor. KRİTİK MİNERALLER İÇİN ORTAKLIKLAR GENİŞLİYOR Trump, kritik mineraller ve geri kazanılabilir kritik malzemelerin ABD'nin ulusal savunması için gerekli olduğunu belirten bir başkanlık kararı imzaladı.

Kararla Ticaret Bakanlığına, gerektiğinde bu malzemelerin ihracatını kısıtlama yetkisi verildi. Trump yönetimi ayrıca kritik mineraller ve batarya projeleri için 3 milyar dolarlık yatırım açıkladı.

Yönetimin yaklaşımının temelinde, özellikle Çin'e olan bağımlılığın azaltılması ve savunma sanayisinin ihtiyaç duyduğu stratejik malzemelerin ABD'de üretilmesi bulunuyor. Çin'in kritik mineral ve nadir toprak elementlerindeki hakimiyetini kırmayı hedefleyen Washington, bu doğrultuda çok uluslu tedarik ortaklıklarını da genişletiyor.

Avustralya, Japonya, Güney Kore, Singapur ve İsrail gibi müttefiklerin katılımıyla "Pax Silica" koalisyonu oluşturuldu. ABD, MADENLERDEN MIKNATIS ÜRETİMİNE KADAR ZİNCİR KURUYOR "Önce Amerika" yaklaşımını ham madde diplomasisine taşıyan Beyaz Saray, finansman gücünü kullanarak kritik mineral arzını güvence altına almaya yönelik ikili anlaşmalar da gerçekleştiriyor.

Bu kapsamda Güneydoğu Asya ülkelerinden Suudi Arabistan'a kadar uzanan coğrafyada, maden işletmeciliğinden mıknatıs üretimine kadar geniş bir tedarik zinciri ağı oluşturuluyor. Ukrayna ile imzalanan ve ülkenin stratejik yer altı kaynaklarına ABD'ye öncelikli erişim sağlayan anlaşma da Washington'ın bu yöndeki jeopolitik adımlarını güçlendiren gelişmeler arasında yer alıyor.

Trump yönetimi böylece yalnızca ABD'deki yerli üretimi artırmayı değil, EXIM ve DFC bankalarının finansman imkanlarını da kullanarak farklı ülkeleri kapsayan geniş bir mineral ortaklığı ağı oluşturmayı hedefliyor.