Adidas, eli kanlı İsrail askerini reklam yüzü yaptı: Boykot çağrıları büyüyor

Spor ürünleri üreticisi Adidas’ın, katil İsrail ordusunda görev yapan eski asker Shalev Biton’u, ampute bireylere yönelik “Single Shoe” (Tek Ayakkabı) hizmetinin reklam yüzü olarak kullanması dünya genelinde tepki çekti. Soykırımcı İsrail ordusunun 2021’de Gazze çevresindeki çatışmalarda görev yapan Biton, yaralanmasının ardından sol bacağını kaybetti.

Adidas’ın İsrail’deki kampanyasında ise Biton, tek ayakkabı hizmetinden yararlanırken ve protez bacağıyla koşarken gösterildi. Biton, kampanya kapsamında reklam görsellerinde yer verilen 11 engelli sporcudan biri oldu.

Reklamın yayımlandığı dönemde Gazze’de soykırımcı İsrail saldırılarının yol açtığı ağır insani tablo, kampanyayı Filistin destekçilerinin hedefi haline getirdi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Gazze’de Ekim 2023’ten bu yana 5 binden fazla travmatik uzuv amputasyonu gerçekleştirildi. 22 binden fazla kişi de ciddi uzuv yaralanmaları yaşadı.

Bir tarafta İsrail ordusunda görev yaparken bacağını kaybeden bir askerin tek ayakkabı hizmetiyle yeniden koşabildiğini gösteren reklam, diğer tarafta İsrail saldırıları sonucu bacağını kaybeden ve protez dahi bulmakta zorlanan binlerce Filistinli... Bu çarpıcı tezat, Adidas'a yönelik tepkinin temelini oluşturdu.

Filistin'in Akademik ve Kültürel Boykotu Kampanyası (PACBI) koordinatörü Stephanie Westbrook, Adidas'ın kampanyasını “Filistinlilere hakaret” olarak nitelendirdi. Westbrook, Gazze’de İsrail saldırıları nedeniyle uzuvlarını kaybeden Filistinlilere dikkat çekerek, kampanyanın İsrail’in Filistinlilere yönelik saldırılarını normalleştirdiğini savundu.

Gazze'deki amputasyon krizine ilişkin rakamların büyüklüğüne dikkat çeken Westbrook, Adidas'ın İsrail askerini öne çıkarırken İsrail saldırılarında uzuvlarını kaybeden Filistinlilerin yaşadığı trajediyi görmezden geldiğini söyledi. Adidas’a yönelik tepki sosyal medyada da oldukça büyüdü.

ABD'li sosyal medya fenomeni Guy Christensen, Gazze’de uzuvlarını kaybeden çocuklara dikkat çekerek Adidas’a boykot çağrısı yaptı. İtalyan aktivist Vincenzo Fullone ise Adidas ürünlerinin çöpe atıldığı görüntüleri paylaşarak, “Markalar suçluları seçtiğinde insanlar da direnişi seçer” ifadelerini kullandı.

İspanyol aktör Javier Bardem de Fullone’nin paylaşımını kendi hesabından paylaşarak Adidas boykotuna destek verdi. Amerikalı yazar ve insan hakları savunucusu Susan Abulhawa da şirketi boykot etme çağrısı yaptı.

Tepkilerin en çarpıcı noktalarından biri ise Gazze'deki masum çocukların durumu oldu. Katil İsrail saldırılarında yaralanan çok sayıda Filistinli çocuk, hayatlarının geri kalanını protez uzuvlarla sürdürmek zorunda kalıyor.

Gazze'deki sağlık sisteminin ağır biçimde tahrip edilmesi ve tıbbi malzeme girişindeki kısıtlamalar ise amputelerin tedavi ve rehabilitasyon imkanlarını daha da zorlaştırıyor. Adidas’ın reklamında protez bacağıyla koşan eli kanlı İsrail askerinin görüntüleri ile Gazze’de uzuvlarını kaybeden Filistinli çocukların yaşadığı ağır koşulların aynı dönemde gündeme gelmesi, şirketin reklam tercihine yönelik öfkeyi büyüttü.

Gazze'de yaşayan 14 yaşındaki Omar Haliwa da İsrail saldırısında bacağını kaybeden çocuklardan biri. Haliwa, Adidas'ın eski bir İsrail askerini reklamda kullanmasını eleştirerek, Gazze'deki yaralıların yaşadığı koşullara dikkat çekti.

Tepkiler yalnızca son reklam kampanyasıyla sınırlı kalmadı. Adidas'ın İsrail'le geçmişteki ve devam eden ticari ilişkileri de yeniden gündeme taşındı.

Şirketin İsrail Futbol Federasyonuyla geçmişteki sponsorluğu, İsrail merkezli şirketlerle ticari anlaşmaları ve ülkedeki spor kulüpleriyle ilişkileri Filistin destekçileri tarafından eleştirildi. Adidas'ın daha önce Filistin asıllı Amerikalı model Bella Hadid'i 1972 Münih Olimpiyatları temalı reklam kampanyasından çıkarması da yeniden hatırlatıldı.

Hadid'in kampanyadan çıkarılması da Filistin'e verdiği destek nedeniyle tartışma yaratmış, Adidas sonrasında özür dilemişti. Adidas’ın sosyal medya hesaplarındaki paylaşımların altı da boykot mesajlarıyla doldu.

Kullanıcılar “Özgür Filistin”, “Filistin için adalet” ve “Boykot Adidas” ifadeleriyle şirketi protesto etti.

Bazı kullanıcılar Adidas'tan bir daha alışveriş yapmayacağını belirtirken, bazıları şirketi İsrail’in Gazze’deki saldırılarına destek vermekle suçladı. Tepkilere Avrupa Parlamentosu üyesi Rima Hassan ve Arizona Üniversitesi Hukuk Fakültesinden Prof.

Dr. Khaled Beydoun gibi isimler de katıldı.

Beydoun, Gazze'de uzuvlarını kaybeden çocukların görüntüleriyle Adidas reklamındaki İsrail askerinin görüntüsünü karşılaştırarak şirketi eleştirdi. Dünya çapında yükselen tepkilerin ardından Adidas’ın bölgesel hesabı Adidas Arabia’dan özür açıklaması geldi.

Şirketin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, yerel ekip tarafından düzenlenen bir etkinlikte kullanılan görselin “endişelere ve güçlü tepkilere” yol açtığının farkında olunduğu belirtildi. Açıklamada, “Kimseyi gücendirmek gibi bir amacımız hiçbir zaman olmadı.

Etkilenen herkesten özür dileriz.” ifadeleri kullanıldı. Adidas ayrıca dile getirilen endişeleri kabul ettiğini ve geri bildirimleri ciddiye aldığını belirtti.

Şirket, Orta Doğu’daki topluluklara uzun süredir bağlı olduğunu, sporcular, takımlar ve spor topluluklarıyla çalıştığını ve ürün bağışları yoluyla ihtiyaç sahibi toplulukları desteklediğini savundu. Ancak şirketin özrü küresel Adidas hesaplarından değil, bölgesel Adidas Arabia hesabından geldi.

Adidas, İsrail merkezli Times of Israel'e yaptığı açıklamada da benzer ifadeler kullandı. Ancak söz konusu açıklamanın şirketin ana internet sitesinde ve ana sosyal medya hesaplarında paylaşılmadığı görüldü.