Astronomlar, Samanyolu'nun en yakın komşularından Andromeda Galaksisi'nde, Güneş'ten yedi kat daha büyük kütleye ve 18 bin kat daha fazla parlaklığa sahip dev bir yıldızın, yaşamının son evresinde şişerek yörüngesindeki küçük eşini yuttuğunu ve iki yıldızın tek bir gök cismine dönüştüğünü ilk kez doğrudan gözlemledi. Nature dergisinde yer bulan araştırmaya göre, kütle çekimiyle birbirine bağlı ikili bir sistemdeki iki yıldızın birleşmesi, Dünya'dan yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta, Andromeda Galaksisi'nin dış kesimlerinde gerçekleşti.
Işığın bir yılda katettiği 9,5 trilyon kilometrelik mesafeyi ifade eden ışık yılı hesabıyla bu uzaklıktaki olayı yaklaşık üç yıl öncesinden tespit eden bilim insanları, dev yıldızın şişkin bir süper deve dönüşerek eşini sarmasını adım adım takip etti. Araştırmanın başyazarı, New York'taki Columbia Üniversitesinde doktora sonrası araştırmacı ve NASA Hubble Bursiyeri Viraj Karambelkar, dev yıldızların eşlerini yutmasının onlarca yıldır kuramsal olarak tartışıldığını ve bu sürecin sonuçlarını anlamanın evrendeki pek çok sistemi açıklamakta önem taşıdığını belirtti.
Reuters ajansına konuşan Karambelkar, "Bu çalışmada sunulan sistem, sürecin gerçekleştiği ana dair ilk doğrudan gözlemleri sağlıyor ve dev bir yıldızın eşini yutarken suçüstü yakalandığı ilk örnek olma özelliğini taşıyor" dedi. YILDIZIN İÇİNDE BOMBA ETKİSİ YARATAN PATLAMA Yaşamının sonuna yaklaşan büyük yıldızların çekirdekleri yakıtını tüketip küçülürken, iç ısı dış katmanları dışarı iterek yıldızın şişmesine yol açıyor ve bu olayda büyük yıldız Güneş'in çapının 350 katına ulaştı.
Gelişmenin Detayları
Çapı Güneş'in yaklaşık yüzde 70'i kadar olan küçük yıldız ise eşinin çevresinde kabaca Mars ile Güneş arasındaki mesafede dönerken bu genişlemenin içinde kaldı. Araştırmacılar 2018'de başlayan parlaklaşmayı tespit etti ve küçük yıldızın yedi yıl boyunca büyük yıldızın çekirdeğine doğru sarmal çizerek yaklaşıp 2025 sonuna doğru çekirdekle birleştiğini, bunun da Güneş'ten bir milyon kat daha parlak bir patlamayı tetiklediğini saptadı.
Bu birleşme olayını şiddetli bir çarpışma diye niteleyen Karambelkar, "Bu şiddetli çarpışma yıldızın içinde bir bomba patlattı ve gördüğümüz parlak patlamayı üretti" ifadesini kullandı. Bilim insanları yıldızları ilk olarak Kaliforniya'daki Palomar Gözlemevinde yer alan kızılötesi WINTER teleskobu ve NASA'nın NEOWISE uzay teleskobundan gelen verilerle belirledi, ardından süreci yörüngedeki SPHEREx ve James Webb uzay teleskoplarıyla çeşitli yer gözlemevlerinden izledi.
GÖK CİSMİNE ÇİN MUTFAĞINDAN ESİNLE "BAO" ADI VERİLDİ Araştırmanın ortak yazarı ve Columbia Üniversitesi astrofizik profesörü Kishalay De, geçmişte de yıldız birleşmeleri gözlemlediklerini ancak o örneklerdeki yıldızların küçük ve yoğun yapıda olduğunu, fiziksel temas sağlandığında birleşmenin neredeyse kaçınılmaz hale geldiğini vurguladı. De, bu olaydaki büyük yıldızın dış zarfı gevşek bağlı, iyice şişmiş bir yapıda olduğunu, böylesi bir dizilimde birleşmenin her zaman gerçekleşmeyebileceğini, bazı durumlarda yutulan küçük yıldızın dış katmanları savurup büyük yıldızın çekirdeğini açıkta bırakabileceğini aktardı.
Araştırmacılar, büyük yıldızın ömrü sonuna yaklaşsa da yaşanan birleşmenin yeni bir yaşam şansı yakalayan, gençleşmiş bir yıldız ortaya çıkarmış olabileceğini değerlendirdi. Bilim insanları, birleşen yıldıza Çin mutfağının popüler buharda pişmiş hamur işi "bao"dan esinlenerek Bao lakabını taktı.
Patlamaya otomatik olarak "AT2025abao" kodunun atandığını anlatan Karambelkar, "Bundan türetilen sıcak bir ifade olarak ona Bao dedik, Çin çörekleriyle olan benzerlik de bu lakabı benimsememizde kesinlikle etkili oldu" dedi.
💬 Yorumlar (0) Siz de düşüncelerinizi paylaşın
Bu haber henüz yorumlanmadı. İlk yorumu siz yapın!
✍️ Yorum Yapın