HÜRKUŞ-II için geri sayım başladı! HÜRKUŞ-II neler yapabilecek? 2T Teknoloji & Savunma #15

Türkiye’nin yerli eğitim uçağı projesi HÜRKUŞ, yaklaşık 20 yıllık geliştirme sürecinin ardından yeni nesil tasarımıyla Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmeye hazırlanıyor. HÜRKUŞ-II olarak adlandırılan yeni nesil temel eğitim uçağı, ilk HÜRKUŞ’tan elde edilen tecrübeler doğrultusunda yeniden ele alındı.

HÜRKUŞ-II, 9 Eylül 2026’da Askerî Tip Sertifikası’nı alarak önemli bir eşiği geride bıraktı. TUSAŞ tarafından geliştirilen uçak için kabul faaliyetinin 28 Eylül 2026’da gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Böylece HÜRKUŞ-II’nin Türk Hava Kuvvetleri’ndeki hizmet döneminin başlaması için son aşamaya gelinmiş durumda. Peki HÜRKUŞ projesi nasıl başladı, HÜRKUŞ-II neden geliştirildi ve yeni uçak ilk nesle göre neler sunuyor?

Tolga Özbek ile Tolga Cem Küçükyılmaz’ın hazırladığı teknoloji ve savunma sanayi programı 2T Teknoloji & Savunma programının 15. bölümünde HÜRKUŞ-II ile ilgili merak edilenleri konuştuk. HÜRKUŞ’un temeli 2006 yılında atıldı.

Dönemin Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile TUSAŞ arasında tasarım ve üretim sözleşmesinin imzalanmasının ardından yerli temel eğitim uçağının geliştirilmesi için çalışmalar başladı. Prototip HÜRKUŞ, 29 Ağustos 2013’te ilk uçuşunu gerçekleştirdi.

İlk uçuşta 33 dakika havada kalan uçak, yaklaşık 9.500 feet irtifaya çıktı. Sonraki testlerle birlikte HÜRKUŞ’un uçuş ve sertifikasyon süreci devam etti.

HÜRKUŞ’un en önemli kilometre taşlarından biri ise EASA tip sertifikası oldu. TUSAŞ’ın ifadesiyle HÜRKUŞ, Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’ndan tip sertifikası alan ilk Türk uçağı oldu.

Proje zaman içerisinde farklı ihtiyaçlara yönelik varyantlara ayrıldı. HÜRKUŞ-A sivil sertifikasyonlu temel eğitim uçağı olarak geliştirilirken HÜRKUŞ-B askeri eğitim görevlerine yönelik daha gelişmiş aviyoniklerle ortaya çıktı.

HÜRKUŞ-C ise silahlı keşif ve hafif taarruz görevleri için geliştirildi. TUSAŞ, HÜRKUŞ-C’nin özellikle ihracat pazarında ilgi gördüğünü belirtiyor.

HÜRKUŞ-II’yi yalnızca ilk HÜRKUŞ’un küçük bir güncellemesi olarak değerlendirmek doğru olmaz. Yeni nesil uçak, ilk HÜRKUŞ’tan edinilen tecrübeler doğrultusunda ağırlık, aerodinamik, aviyonik ve yerlilik açısından yeniden ele alındı.

Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı programı için SSB ile TUSAŞ arasındaki sözleşme 3 Mayıs 2021’de değiştirildi. TUSAŞ’ın güncel ürün bilgisinde de HÜRKUŞ Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı’nın bu sözleşme değişikliğinin ardından geliştirilmeye başlandığı belirtiliyor.

Buradaki temel hedeflerden biri uçağı hafifletmekti. HÜRKUŞ-II’nin azami kalkış ağırlığı 3.300 kilogram olarak açıklanıyor.

Bu değer, ilk nesildeki yaklaşık 3.750 kilogram seviyesine kıyasla önemli bir düşüş anlamına geliyor.

Daha düşük ağırlığın yanında aerodinamik tarafta da kapsamlı değişiklikler yapıldı. Burun, hava alığı, egzoz, dorsal fin, kanat uçları, kuyruk ve gövde yapısında gerçekleştirilen çalışmaların amacı daha iyi aerodinamik performans ve daha yüksek çeviklik elde etmek.

Bir diğer önemli başlık ise yerlilik. Kanopi, soğutma, hidrolik pompa, telsiz, IFF ve flap eyleyicileri gibi farklı sistemlerde yerlileştirme çalışmalarının yapılması, hem tedarik zincirinin kontrolünü artırıyor hem de ihracatta üçüncü ülke kısıtlarının azaltılmasına yardımcı olabilecek bir yapı oluşturuyor.

HÜRKUŞ-II’nin ilk uçuşu 30 Aralık 2024’te gerçekleştirildi. İlk uçuş yaklaşık 20 dakika sürdü.

Uçak bu uçuş sırasında 6.500 feet irtifaya ve 140 knot hıza ulaştı. İlk uçuşun ardından test ve sertifikasyon faaliyetleri devam etti.

Eylül 2026’da ise HÜRKUŞ-II için Askerî Tip Sertifikası alındı. TUSAŞ’a göre sertifikasyon sürecinde 12 farklı sertifikasyon disiplininde 1.790 gereksinim doğrulandı, 950 kanıt dokümanı teknik olarak incelendi ve 153 sertifikasyon testi gerçekleştirildi.

Bu sertifika, HÜRKUŞ-II’nin Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesi açısından kritik aşamalardan birinin tamamlandığını gösteriyor. Türk Hava Kuvvetleri için toplam 55 HÜRKUŞ-II siparişi bulunuyor.

Daha önce açıklanan planlamada ilk 15 uçağın 2025’te teslim edilmesi ve kalan 40 uçağın 2027’ye kadar tamamlanması öngörülmüştü. Ancak program takvimi ilerledikçe teslimat planında değişiklikler yaşandı.

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, 2026 yılı içerisinde 22 HÜRKUŞ teslimatı planlandığını daha önce açıklamıştı. Güncel süreçte ise HÜRKUŞ-II’nin Askerî Tip Sertifikası tamamlandı ve kabul faaliyeti 28 Eylül 2026 olarak duyuruldu.

Dolayısıyla 26 Eylül 2026 itibarıyla HÜRKUŞ-II için artık envantere girişin hemen öncesindeki aşamadan söz ediyoruz. TUSAŞ’ın Yeni Nesil HÜRKUŞ için açıkladığı teknik verilere göre uçak 10,86 metre kanat açıklığına, 11,35 metre uzunluğa ve 3,66 metre yüksekliğe sahip.

Uçağın kalbinde 1.600 shp gücünde Pratt & Whitney Canada PT6A-68T turboprop motor bulunuyor. HÜRKUŞ-II’nin azami seyir hızı 288 knot, yani yaklaşık 533 km/s.

Servis tavanı 39.270 feet, azami menzili ise 589 deniz mili veya yaklaşık 1.190 kilometre olarak açıklanıyor. HÜRKUŞ-II’nin dikkat çeken özellikleri arasında anti-G sistemi, OBOGS, Martin-Baker fırlatma koltukları, yüksek şok emici iniş takımları ve 30 saniyeye kadar ters uçuş kabiliyeti bulunuyor.

Ayrıca uçakta simüle muharebe eğitim sistemi de yer alıyor. HÜRKUŞ-II’nin asıl görevi savaşmak değil, savaş pilotlarının eğitim sürecinde önemli bir basamağı oluşturmak.

Temel eğitim aşamasında turboprop uçakla başlayan pilot adayının daha sonra HÜRJET gibi jet eğitim platformlarına geçmesi ve ardından F-16 veya KAAN gibi muharip uçaklara yönelmesi hedeflenen eğitim zincirinin temel mantığını oluşturuyor. Bu nedenle HÜRKUŞ-II’nin değerlendirilmesinde yalnızca azami hız gibi rakamlara bakmak yeterli değil.

Düşük işletme maliyeti, uçuş karakteristikleri, aviyonikler, pilot eğitimi için sağladığı kabiliyetler ve bakım kolaylığı da önemli. HÜRKUŞ-II, turboprop temel ve ileri eğitim uçağı sınıfında bulunuyor.

Bu nedenle HÜRJET doğrudan rakibi değil; eğitim zincirinde HÜRKUŞ-II’nin ardından gelen jet eğitim platformu olarak konumlanıyor. Uluslararası pazarda HÜRKUŞ-II’nin karşısına Pilatus PC-21, KAI KT-1 ve HAL HTT-40 gibi eğitim uçakları çıkıyor.

Silahlı görevlerde ise Embraer Super Tucano ve AT-6 Wolverine gibi platformlarla farklı pazarlarda rekabet etmesi beklenebilir. HÜRKUŞ-II’nin önemli satış argümanlarından biri de eğitim uçağını HÜRJET gibi bir üst seviye jet eğitim platformuyla birlikte sunabilme potansiyeli.

Bunun yanında yerli alt sistemlerin artırılması, tedarik bağımlılığının azaltılması ve işletme maliyetlerinin rekabetçi tutulması ihracat açısından öne çıkan başlıklar. HÜRKUŞ-II’nin Türk Hava Kuvvetleri’ndeki rolünü anlamak için KT-1T dönemine de bakmak gerekiyor.

Türkiye, HÜRKUŞ’un geliştirme ve teslimat sürecinde temel eğitim ihtiyacını karşılamak amacıyla Güney Kore’nin KAI firması tarafından geliştirilen KT-1T uçaklarını da kullandı. İlk aşamada 40 uçaklık ana sözleşme bulunurken, HÜRKUŞ’un gecikmesi nedeniyle 15 uçaklık opsiyon da daha sonra devreye alındı.

KT-1T’nin görevi, özellikle eski Cessna T-37 uçaklarının yerini almak ve Türk Hava Kuvvetleri’nin temel uçuş eğitim kapasitesini desteklemekti. HÜRKUŞ-II’nin envantere girmesiyle birlikte Türkiye’nin temel eğitim filosunda yerli tasarımın ağırlığının artırılması hedefleniyor.

HÜRKUŞ-II yalnızca yeni bir eğitim uçağı değil. Türkiye açısından tasarım, üretim, test, doğrulama ve askeri sertifikasyon kabiliyetlerinin aynı proje üzerinde birleştiği bir platform.

Özellikle 2026 yılında alınan Askerî Tip Sertifikası bu açıdan dikkat çekiyor. Türkiye’de yerli geliştirilen bir hava platformu için uluslararası standartlara uygun ve milli insan kaynağıyla yürütülen kapsamlı askeri tip sertifikasyon sürecinin tamamlanması, HÜRKUŞ-II’nin teknik gelişiminde önemli bir aşama oluşturuyor.

HÜRKUŞ 2006’da başlayan bir projenin ürünü olarak 2013’te ilk kez uçtu, farklı varyantlarla görev ve ihracat tecrübesi kazandı. 2021’de ise yeni nesil tasarım çalışmaları başladı. HÜRKUŞ-II 30 Aralık 2024’te ilk uçuşunu gerçekleştirdi ve 2026’da askeri sertifikasyon sürecini tamamladı.

Şimdi gözler 28 Eylül’deki kabul faaliyetinde. Bu aşamanın tamamlanmasıyla HÜRKUŞ-II’nin Türk Hava Kuvvetleri’nin eğitim zincirinde aktif olarak kullanılmasının önü açılacak.

TUSAŞ’ın güncel verileriyle HÜRKUŞ-II; 3.300 kilogram azami kalkış ağırlığı, 1.600 shp PT6A-68T motoru, 533 km/s seyir hızı, 1.190 kilometre azami menzili ve +7/-3 G limitleriyle modern bir turboprop eğitim platformu olarak öne çıkıyor. Yorumunuz gönderildi,onaylandıktan sonra yayımlanacak. Δ document.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );