İsrail, aşırı sağcı hükümet döneminde "İsraillilerin yurt dışına göçü" kriziyle karşı karşıya kaldı

Kurulduğu 1948 yılından bu yana uyguladığı Siyonist projeyle dünyadaki Yahudi nüfusunu tarihi Filistin topraklarına taşımayı hedefleyen İsrail, 1973 Yom Kippur Savaşı, 1966-1967 ekonomik daralması ve "İkinci İntifada" gibi siyasi, ekonomik ve güvenlik temelli sorunlar nedeniyle zaman zaman göç krizleriyle karşı karşıya kaldı. Yahudileri Filistin topraklarına çekmek için ilk olarak 1950'de otomatik vatandaşlık hakkı amacıyla "Geri Dönüş Yasası" çıkaran İsrail yönetimi, yıllar içinde karşılaştığı yurt dışına göç krizlerini ekonomik ve sosyal teşviklerle aşmaya çalıştı. Ancak Aralık 2022'de göreve gelen aşırı sağcı hükümetin toplumsal kutuplaşmayı tetikleyen politikaları, yargı üzerinde kontrolünü artırma girişimi, işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze Şeridi başta olmak üzere bölge ülkelerinde giriştiği saldırılar, özellikle muhalif İsrailliler arasında siyasi ve güvenlik temelli endişeleri artırdı. Tüm bu gelişmeler, toplum inşasını dışarıdan göç almaya bağlayan İsrail'de yurt dışına göç trendini ciddi ölçüde hızlandırdı. Tel Aviv Üniversitesi'nin 2023-2025 yıllarında İsraillilerin yurt dışına göç trendini ele aldığı son araştırmada, göç tartışmalarının hükümetin 2023'te Meclisten geçirmeye çalıştığı tartışmalı yargı reformu paketiyle yeniden gündeme geldiği, Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısı sonrası güvenlik gerekçeleriyle daha da arttığı vurgulandı. Ayrıca muhalefetin "bağımsız yargıya darbe" olarak nitelediği yargı reformunun, muhalif kesimin yurt dışına göç eğilimini artırdığı değerlendirmeleri de basına sıkça yansıdı. İsraillilerin kitlesel biçimde tartışmalı yargı reformuna karşı haftalar boyu protestolar düzenlediği, bu tartışmanın orduya sıçradığı bir dönemde, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te sürpriz bir saldırı gerçekleştirmesinin, yurt dışına göç dalgasını güvenlik gerekçesiyle daha da hızlandırdığı da belirtildi. İsrail Meclisi Göç, Entegrasyon ve Diaspora İşleri Komitesi Başkanı Milletvekili Gilad Kariv ise İsrail'in bir "yurt dışına göç tsunamisi" ile karşı karşıya olduğu uyarısında bulunarak, söz konusu tehdit karşısında hükümetin kayda değer hiçbir adım atmadığının altını çizdi. Son 3 yıllık süreçte başta Ben-Gurion Havalimanı olmak üzere sınır kapılarında ülkeyi terk edenlerin oluşturduğu kuyruklar sık sık manşetlerde kendisine yer buldu. Tel Aviv Üniversitesi araştırması, İsrail'den yurt dışına en az üç aylığına göç edenlerin sayısının giderek arttığına ve bu sayının 2023 ile 2025 yılları arasında 270 bini bulduğuna dikkati çekti.

Konuya ilişkin edinilen son bilgilere göre; İsrail'den göç edenlerin sayısının 2023'te 86 bin 509, 2024'te ise 91 bin 499 olduğunu ortaya koyan araştırmada, geçen yıl ise 90 bin 922 İsrail vatandaşının en az üç aylığına ülkeden ayrıldığı kaydedildi. 2013–2015 döneminde ise bu sayının 183 bin 219'da kaldığı belirtildi. Araştırmayı yürüten Profesör Itai Ater, 2023-2024 döneminde giderek artan göç dalgasının geçen yıl da devam ettiğini ve İsrail'den uzun süreli ayrılanların sayısının "endişe verici" oranda arttığını ifade etti. Verilerin İsrail'in sosyo-ekonomik direncine "şu an için" ciddi bir tehdit oluşturmadığını belirten Profesör Ater, "Ancak önümüzdeki dönemde mevcut durum değişmediği takdirde İsrail’in güvenliği ve ekonomisini tehlikeye atabileceğinden duyulan endişe artmaktadır." ifadelerini kullandı. Kantar Enstitüsü'nün İsrail devlet televizyonu KAN için yaptığı son kamuoyu araştırması, İsraillilerin beşte birinin son iki yılda yurt dışına yerleşmeyi giderek daha fazla düşündüğünü ortaya koydu. Kamuoyu araştırmasında, İsraillilerin yüzde 18'inin son iki yılda ülkeyi terk etmeyi düşündüğü, her üç İsrailliden birinin ise ülkeden göç eden birini tanıdığı aktarıldı. İsraillilerin yüzde 12'sinin ise ülkeden ayrılma kararını 27 Ekim'deki seçim sonucuna göre vermeyi düşündüğünü aktaran kamuoyu araştırmasında, vatandaşların yüzde 41'inin giderek artan göç trendinden endişeli olduğu belirtildi. Kantar Enstitüsü'nün yaptığı ankete 2 bin 358 İsrailli katılırken, hata payının yüzde 4,2 olduğu bildirildi. İsrail Vergi Dairesi, nitelikli iş gücü ve üst gelir grubuna mensup İsraillilerin yurt dışına göç dalgasının yılda 1,2 milyar şekel (400 milyon dolar) ekonomik kayba yol açtığını ortaya koydu. Yerel basının ulaştığı İsrail Vergi Dairesi'nin son raporu, yurt dışına göç trendinin bu hızıyla sürmesi halinde ekonomik kaybın 5 yıl içinde 3,5 milyar şekele (1,17 milyar dolar) kadar çıkacağı uyarısında bulunuyor.

Üst gelir grubundaki vatandaşların göçünün ekonomiye olumsuz etkisinin 2019-2024 arasında iki katına çıktığını aktaran raporda, 2019'da yurt dışına göç nedeniyle oluşan vergi kaybının 500 milyon şekel (166 milyon dolar) olduğu, ancak 2024 yılına gelindiğinde bu kaybın 1,2 milyar şekele (400 milyon dolar) şekele ulaştığı vurgulandı. Üst gelir grubuna mensup İsraillilerin ülkeyi terk etme hızındaki artışın, vergi kaybının her yıl ortalama 700 milyon şekel (233 milyon dolar) daha büyümesine yol açtığı bilgisine de yer verildi. İsrail'den ayrılan iş gücünün niteliğinde belirgin bir değişim gözlemlendiğinin altı çizilen raporda, göç edenlerin çoğunluğunu 20-40 yaş arası yüksek teknoloji ve tıp sektörlerinde çalışan nitelikli iş gücünden genç kitlenin oluşturduğu belirtildi. Küresel pazarda iş bulma imkanının yüksek olduğu söz konusu sektörlerdeki beyin göçünün sadece 5 yılda üç katına çıktığının tespit edildiği aktarıldı. İsrail'den yurt dışına 2019'da göç edenlerin ortalama yıllık maaşının 125 bin şekel (41,5 bin dolar) olduğu belirtilen raporda, 2024 yılında bu meblağın 200 bin şekele (66,6 bin dolara) kadar yükseldiği kaydedildi. İsrail basınına konuşan, adı açıklanmayan Maliye Bakanlığı yetkilileri ise kriz dönemlerinde üst gelir grubuna mensup kesimin sermayesini, ticari faaliyetlerini ve dolayısıyla vergi yükümlülüklerini başka ülkelere taşıdığına, ancak göç etme imkanı olmayan alt gelir grubunun ülkede kaldığına dikkati çekti. Maliye Bakanlığı yetkilileri, mevcut tablonun İsrail'deki sosyo-ekonomik dengeler açısından endişe verici olduğuna işaret ediyor. Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır.Abonelik için lütfen iletişime geçiniz. Ajans Türk editörleri gelişmelerin detaylarını aktarmayı sürdürüyor.