Kara delikler yıldızları yuttuktan sonra püskürtüyorlar

Evrendeki en güçlü çekim alanlarına sahip olan kara delikler, dışarıdan gelen maddeleri yutarken oldukça dağınık bir beslenme süreci izliyor. Yakınlarına kadar gelen talihsiz yıldızlar yoğun kütle çekimi nedeniyle parçalanırken, bu malzemenin yalnızca yaklaşık yarısı kara delik tarafından yutuluyor.

Geri kalan kısım ise uzaya çok güçlü jetler halinde geri fırlatılıyor. Daha önce bu jetlerin yıldızlar parçalandıktan ne kadar süre sonra fırlatılacağı tam olarak bilinmiyor ve bu süre birkaç yılı bulabiliyordu.

Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmada, süper kütleli kara deliklerin yıldızları yuttuğu olaylar radyo teleskopları aracılığıyla incelendi. Araştırmacılar, dev kara deliklerin iki ayrı aşamada güçlü jetler ateşlediğini tespit etti.

İlk aşama kara delik yoğun bir şekilde beslendiği sırada görülürken, ikinci aşama yıldızın parçalanmasından yüzlerce veya binlerce gün sonra, beslenme hızı maksimum kapasitenin yüzde ikisine gerilediğinde gerçekleşiyor. Aynı tetikleme eşiğinin çok daha küçük yıldız kütleli kara deliklerde de geçerli olduğu görüldü.

Bu durum, kara deliklerin boyutundan bağımsız olarak beslenme döngülerinin aynı noktasında malzeme püskürttüğünü kanıtladı. Elde edilen bu bulgular sayesinde gökbilimciler, kara deliklerin ne zaman jet fırlatacağını artık kesin olarak tahmin edebilecek.

Bu gelişme, teleskop gözlem sürelerinin daha verimli kullanılmasını sağlayarak evrenin en uç yapılarının davranışlarının çok daha yakından incelenmesine olanak tanıyacak.