Özel Haber | Türkiye’nin enerji kozu: TORYUM | Petrol bitecek, sıra buna mı gelecek?

Türkiye, toryum rezervlerini nükleer teknolojide kullanmak için Danimarkalı bir şirketle iş birliğine gitti. Türkiye’nin toryum yatakları bakımından zengin olduğu da biliniyor.

Peki bu anlaşmayla Türkiye’nin dünya toryum pazarındaki konumu güçlenecek mi? Toryum nükleer alanda nasıl kullanılıyor?

Enerji Uzmanı Prof. Dr.

Şenay Yalçın, toryumun nükleer yakıt olarak kullanılabilme özelliğine sahip bir element olduğunu belirtti. Yalçın, toryumun bugüne kadar fazla kullanılmamasının nedenini dünyanın daha önce uranyumla tanışmasına ve teknolojilerini bunun üzerine geliştirmesine bağladı.

Nükleer reaktörlerde günümüzde yakıt olarak büyük ölçüde uranyum kullanıldığını belirten Yalçın, uranyum rezervlerinin ise dünyada sınırlı olduğunu ifade etti: “Aslında bir nükleer yakıt olarak kullanabilme özelliğine sahip element. Toryumun bugüne kadar fazla kullanılmamasının nedeni dünyanın daha önce uranyumla tanışmış olması ve teknolojilerini onun üzerine geliştirmiş olması.

Nükleer reaktörlerde yakıt olarak uranyum günümüzde de hemen hemen tamamında kullanılmakta ama uranyumun da rezervleri dünyada sınırlı. Yani 50-60 yıl içerisinde biteceği hesaplanıyor.” 1 KİLOGRAM TORYUMUN ENERJİ KARŞILIĞI Toryumun enerji kapasitesine de dikkat çeken Yalçın, 1 kilogram toryumun yaklaşık 200 kilogram uranyumun sağlayacağı enerjiye eşdeğer enerji üretebildiğini söyledi: “Toryumun özelliği şu. 1 kg toryum yakıldığı zaman yani sistemde işlem gördüğü zaman 200 kg uranyumun vereceği enerjiye eşdeğer enerji çıkartıyor. 3,5 milyon ton kömürün vereceği enerjiye denk bir enerji elde ediyorsunuz. 1 milyon ton petrolün vereceği enerjiye eşdeğer enerji elde ediyorsunuz.

Yani toryum saklı enerjiyi içinde barındırıyor.” Yalçın, toryum üzerine çok ciddi çalışmalar yürütüldüğünü belirterek bu alanda çalışan şirketlerden birinin Danimarka merkezli Copenhagen Atomics olduğunu söyledi.

DANİMARKALI ŞİRKETLE İŞ BİRLİĞİ Copenhagen Atomics’in özellikle küçük ölçekli nükleer reaktörlerde toryum kullanılması konusunda ciddi çalışmalar yürüttüğünü belirten Yalçın, şirketin “Onion Core” adı altında bir sistem geliştirdiğini ve bunun ticarileştirilmesinin söz konusu olduğunu ifade etti. Türki̇ye toryum rezervi̇nde kaçinci sirada?Türkiye’nin toryum rezervleri bakımından önemli bir konumda olduğunu belirten Yalçın, mevcut hesaplamalara göre Türkiye’nin dünyada 6. sırada bulunduğunu söyledi.

Kanıtlanması muhtemel ve ilk keşifleri yapılan rezervler de dikkate alındığında Türkiye’nin 2. sıraya yükseldiğini belirten Yalçın, bunun önemli bir avantaj olduğunu vurguladı: “Kanıtlanması muhtemel ve ilk keşifler yapılanları dikkate aldığınız zaman 2. sıraya oturuyor. Bu çok önemli.

Eğer bu 2. sıradaki rezervleri dikkate alırsanız Türkiye'nin 10.000 yıldan fazla enerjisini nükleer enerjiden kaynaklı olarak karşılayabilirsiniz.” Yalçın, dünya genelinde ise mevcut keşfedilmiş rezervler dikkate alındığında toryumun, dünyanın yaklaşık 1.000 yıl yetebilecek enerjisini karşılayabilecek bir enerji barındırdığını söyledi. TÜRKİYE’NİN ENERJİ BAĞIMLILIĞINA ETKİSİ Toryumun Türkiye’nin dışa bağımlılığını azaltabilecek bir süreç olup olmadığına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Yalçın, yapılan anlaşmanın bu açıdan önem taşıdığını ifade etti.

Türkiye’nin enerji mimarisini oluştururken kaynak çeşitlendirmesine dikkat ettiğini belirten Yalçın, bunlardan birinin de nükleer enerji olduğunu söyledi: “Bu anlaşma bunu gerektiriyor. Türkiye enerji mimarisini kurarken enerji denklemlerini oluştururken farklı kaynaklar, kaynak çeşitlendirmesine çok dikkat ediyor.

Bunlardan bir tanesi de nükleer enerji. Toryum da nükleer enerji üreten bir element.” Akkuyu reaktörleri̇ toryum kullanabi̇li̇r mi̇?Yalçın, Akkuyu Nükleer Santrali'nde devam eden 4 reaktörde ise uranyum kullanılacağını belirtti.

Mevcut reaktörlerin toryum kullanmaya hazır olup olmadığı sorusuna ise “Tamamen farklı teknoloji” yanıtını verdi: “Tamamen farklı teknoloji. Toryum şu anda küçük ölçekli reaktörlerde kullanılmak üzere planlandı ve yakın bir gelecekte de bunu dünya yaygın olarak artık ticari olarak kullanacak.

Nitekim Çin'in bu hususta geliştirdiği reaktöre ticari lisans verildi.” Yalçın, ileride büyük ölçekli reaktörlerde de toryumun yakıt olarak kullanılabileceğini ancak dünyada şimdilik bu teknolojiye geçiş konusunda temkinli davranıldığını söyledi: “İeride şu andaki büyük ölçekteki reaktörler çapında, reaktörde yakıt kullanılabilir. Fakat şimdilik o teknolojiye dünyada girmek istemiyor.

Çünkü mevcut sistem, mevcut teknoloji ticari açıdan ellerinde bir silah. Ondan hemen vazgeçemezler ama geliştirme yönünde de adım atıyorlar.” İlk sonuçlar ne zaman alinacak?Anlaşmanın ilk sonuçlarının ne zaman alınacağına ilişkin de konuşan Yalçın, öncelikli hedefin Türkiye’de toryum alanında çalışan insan kaynağının ve altyapının güçlendirilmesi olduğunu söyledi.

İkinci önemli başlığın ise toryumun çıkarılması ve saflaştırılması olduğunu belirtti: “Burada anlaşmanın asıl amacı şu; 1.si Türkiye'de toryum üzerinde çalışan gerek insan kaynağı ve altyapısı, gerekse mevcut kaynaklarımız, direkt altyapı kaynaklarımızın zenginleşmesi gerekiyor. 2'ncisi toryumun çıkartıp saflaştırılması. Çünkü toryum 50'ye yakın element içerisinde bulunuyor.

Daha doğrusu mineral içerisinde bulunuyor. Bunların saflaştırılması önemli.” TÜRKİYE’DE KÜÇÜK ÖLÇEKLİ SANTRALLERİN ÖNÜ AÇILIYOR Yalçın, Türkiye’de küçük ölçekli toryuma dayalı santrallerin geliştirilmesine yönelik kanun tasarısının hazırlandığını ve özel sektörün de bu alanda önünün açıldığını belirtti.

Türkiye’nin bu konuda önemli bir adım attığını ifade eden Yalçın, küçük ölçekli santraller için Amerika Birleşik Devletleri ile de bir anlaşma yapıldığını söyledi: “Türkiye iyi bir adım attı. Bu konuda küçük ölçekli santral için Amerika'yla da bir anlaşma yapmıştı.

İnsan kaynağını, altyapısını toryumun geliştirilmesinde kullanacak.” “PETROLÜN TAHTI SALLANIYOR” Toryumun gelecekte enerji alanında önemli bir alternatif olacağını belirten Yalçın, fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecine dikkat çekti: “Toryum dünyada çok önemli ölçüde ve Türkiye'de bulunan bir element, bu bakımdan önümüz çok açık görünüyor. Petrolün tahtı sallanıyor.

Paris İklim Zirvesi'nde 2050 yıllarında artık fosil kaynaklardan vazgeçilmesi söz konusu. Onun yerini alacak olan ise enerji kaynağı toryum.” Yalçın, toryuma dayalı reaktörlerin daha ucuz ve daha az dışarıya atık bırakan sistemler olduğunu da sözlerine ekledi.