Yangın büyüdükçe para kazanıyorlar! 1 milyon doların üzerinde işlem yapıldı… İşin en korkutucu tarafı ise başka

Dünyanın farklı bölgelerinde orman yangınlarının daha geniş alanlara yayıldığı, yaz aylarında sıcak hava dalgaları, kuraklık ve kuvvetli rüzgârlarla birlikte yangın riskinin arttığı bir dönem yaşanıyor. Akdeniz kuşağında Türkiye, Yunanistan, İspanya, Fransa ve İtalya gibi ülkeler yaz aylarında orman yangınlarıyla sık sık mücadele ederken, Avrupa’nın güneyinde bu yaz da çok sayıda yangın geniş alanları etkiledi.Benzer bir tablo ABD’de de yaşanıyor.

Özellikle ülkenin batısındaki eyaletlerde yaz ayları, yüksek sıcaklıklar, kuraklık ve kuru bitki örtüsü nedeniyle yangın riskinin en yüksek olduğu dönemlerden biri olarak öne çıkıyor. 2026 yangın sezonunda da ABD genelinde onlarca alan yanarken, itfaiye ekipleri binlerce yangınla mücadele ediyor.Ancak ABD’deki yangınlarla ilgili gündeme gelen tartışma bu kez yalnızca alevlerin büyüklüğü, tahliye edilen insanların sayısı ya da söndürme çalışmalarıyla sınırlı değil. Yangınların ne kadar alanı kül edeceği, ne zaman kontrol altına alınacağı ve nasıl sonuçlanacağı üzerinden insanların para kazanıp kaybedebildiği bir sistem, siyasetçilerin ve uzmanların dikkatini çekmiş durumda.Özetle ABD’de tahmin piyasalarının sınırları, bu kez spor karşılaşmaları ya da siyasi seçimlerden çok daha karanlık bir başlık üzerinden tartışılıyor: Orman yangınları!

Konuya biraz daha yakından bakalım…TOPLAM 1 MİLYON DOLARIN ÜZERİNDE İŞLEM HACMİ!Washington Post’ta yer alan habere göre Ocak 2025’te Los Angeles’ı saran ve kısa sürede geniş alanlara yayılan yangınlar sırasında Polymarket (tahmin piyasası platformu) kullanıcıları, alevlerin ne kadarlık alanı tahrip edeceği, hangi bölgelere ulaşacağı ve yangınların ne zaman kontrol altına alınacağı gibi sonuçlar üzerine para yatırdı. Platformdaki işlemlerin toplam hacmi 1 milyon doların üzerine çıkarken, bazı kullanıcıların yangın devam ederken yaptıkları yorumlar tartışmanın etik boyutunu da gözler önüne serdi.Yangınlar yaklaşık üç hafta sonra kontrol altına alındığında bilanço ağırdı.

Los Angeles bölgesindeki 2025 yangınlarında 20'den fazla kişi hayatını kaybetti ve çok sayıda yapı kullanılamaz hale geldi.

Konuya ilişkin edinilen son bilgilere göre; O dönem Polymarket’te yangınların büyüklüğü ve seyri üzerine gerçekleştirilen işlemler ise tahmin piyasalarının, gerçek insanların hayatlarını doğrudan etkileyen felaketleri finansal bir ürüne dönüştürmesi konusunda soru işaretleri doğurdu. Polymarket gibi platformlar, kullanıcıların yangının büyüklüğü veya yayılma ihtimali üzerine yaptığı işlemlerde şüpheli davranışları tespit etmek için yapay zeka ve veri analitiğinden yararlanabilir mi?

Örneğin bir kullanıcının yangını kasıtlı olarak büyütmeye çalışabileceği nasıl anlaşılabilir?“Teknolojik olarak oldukça gelişmiş bir denetim sistemi kurulabilir. Fakat yapay zekânın burada yapabileceği şey, Bu kişi yangını çıkaracak şeklinde kesin bir karar vermenin ötesinde, olağandışı davranışları tespit ederek riskli hesapları ve işlemleri incelemeye almak olmalıdır” Osman Demircan, şöyle devam etti:-- Finans sektöründeki dolandırıcılık tespit sistemlerine benzer bir şekilde kurgulanması düşünülebilir.

Örneğin yapay zeka ilk olarak işlem davranışını analiz edebilir. Bir kullanıcı normalde küçük miktarlarda işlem yaparken aniden devam eden belirli bir yangının daha da büyüyeceği yönünde çok yüksek miktarda pozisyon alıyorsa, bu bir risk sinyali olabilir.

Elbette diğer teknolojiler de bu verinin analizine katkıda bulunacaktır. O kişinin HTS kayıtlarında bulunduğu bölge ya da yüz tanıma sistemleri ile takip edilen rotası da incelenebilir.-- Ayrıca zamanlama analizinin yapılması, buradaki en önemli konulardan biridir.

Diyelim ki piyasada yangının 10 bin dönümü geçmesine yönelik bir kontrat bulunuyor. Bir hesap, yangının yayılmasından hemen önce olağan dışı büyüklükte bir pozisyon alıyorsa sistem bunu net bir şekilde işaretleyebilir.

Bu, aslında finans piyasalarında kullanılan insider trading veya fraud detection mantığına oldukça benzer bir şekilde çalışabilir. Bunun için yeni teknolojiler geliştirilmesine bile gerek bulunmamaktadır.

Ancak eleştirmenler için temel sorun, platformun doğrudan yangın çıkarması ya da yangını büyütmesi değil. Sorun, gerçek dünyadaki bir felaketin sonucuna parasal değer biçilmesi ve bu sonucun insan müdahalesine açık olması.

Ajans Türk editörleri gelişmelerin detaylarını aktarmayı sürdürüyor.