Yıllarca saklanan sır ortaya çıktı: ‘Site 99’ bilmecesi! Gizli tesiste ne bulundu?

Suriye’de aylardır sessiz sedasız yürütülen bir diplomasi trafiği, bölgenin yeniden savaşın eşiğine gelmesini önlemiş olabilir. ABD ve İsrailli yetkililere göre, Şam yönetiminin bile başlangıçta farkında olmadığı hassas bir dosya, Washington ile Tel Aviv arasında uzun süren görüşmelerin merkezine oturdu.İsrail’in yakından takip ettiği gizli bir tesis nedeniyle başlayan gerilimde, askerî müdahale ihtimali masaya gelirken ABD yönetimi devreye girdi. Aylar süren temasların ardından taraflar, krizi büyütmeden çözmek için dikkat çekici bir formül üzerinde uzlaştı.Ancak dosyanın en dikkat çekici ayrıntısı, tesisin geçmişte Suriye’nin gizli nükleer programıyla bağlantılı olmasıydı. ‘Site 99’ olarak bilinen tesiste ne bulunduğu, İsrail’in neden alarma geçtiği ve krizin nasıl önlendiği ise sürecin perde arkasındaki en kritik başlıklar olarak öne çıktı.SURİYE’DE GİZLİ DOSYA İÇİN DİPLOMASİ TRAFİĞİAxios’ta yer alan habere göre, ABD ve İsrailli yetkililer, Suriye’de ‘Site 99’ olarak adlandırılan gizli bir tesiste bulunan nükleer malzemenin güvenli şekilde kaldırılması için bir süredir yoğun diplomasi yürütüyor.

Konuya ilişkin edinilen son bilgilere göre; ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), malzemenin güvence altına alınması ve bölgedeki gerilimin tırmanmasının önlenmesi amacıyla İsrail ve Suriye ile temaslarda bulundu.ABD’li yetkililer, gelişmenin Trump yönetiminin Suriye politikasının önemli bir örneği olduğunu belirterek, Washington’ın yeni Suriye hükümetiyle kurduğu yakın ilişkileri potansiyel bir krizi önlemek için kullandığını ifade etti. Aylar boyunca devam eden temasların birkaç hafta önce bir anlaşmayla sonuçlandığı, ancak sürecin bugüne kadar kamuoyuna yansımadığı belirtildi.ESAD DÖNEMİNDEN KALAN NÜKLEER MİRASAxios’ta yer alan bilgilere göre, Beşar Esad döneminde El-Kibar reaktörü merkezli gizli bir nükleer program yürütüldü. İsrail, 2007 yılında El-Kibar’daki reaktörü hava saldırısıyla hedef aldı ve tesis büyük ölçüde imha edildi. Ancak bazı araştırma-geliştirme ve depolama tesislerinin ayakta kaldığı ve büyük ölçüde kullanılmadan tutulduğu belirtildi.Esad rejiminin devrilmesinin ardından UAEA, yeni Suriye hükümetiyle anlaşma imzalayarak El-Kibar reaktörü ve Suriye’nin geçmişteki nükleer faaliyetleriyle bağlantılı diğer bazı tesislere erişim sağladı.Orta Doğu Enstitüsü araştırmacısı Charles Lister, yeni Suriye hükümetinin ülkenin uluslararası itibarını yeniden kazanma çabaları kapsamında Esad döneminden kalan hassas dosyaları çözmeye istekli olduğunu belirtti.

Bu dosyalar arasında nükleer ve kimyasal silah programlarının da bulunduğu ifade edildi. Syria: Secret Understandings to Remove Nuclear Material from “Site 99”According to Axios, the U.S., Israel and Syria’s new government reached secret understandings for the IAEA to remove yellowcake and other nuclear materials reportedly left from Syria’s covert al-Kibar reactor… Ajans Türk editörleri gelişmelerin detaylarını aktarmayı sürdürüyor.