Gelişmelerden anında haberdar olun.
Bel ve boyun ağrıları ile bunların kola veya bacağa yayılan yansımaları, toplumda sık karşılaşılan sağlık sorunları arasında yer alır. Çoğu zaman dinlenme, ilaç uygulamaları veya günlük yaşam düzenlemeleriyle gerileyebilen bu ağrılar, bazı kişilerde aylarca devam edebilir. Uzun süren ağrı; yürüme, oturma, çalışma, uyuma ve sosyal yaşama katılma gibi günlük aktiviteleri olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca ağrının hissedildiği bölgenin değil, ağrının kaynağının ve sinir sistemiyle ilişkisinin de değerlendirilmesi önem taşır.
Her bel ve bacak ağrısının nedeni aynı değildir
Belden kalçaya, bacağa veya ayağa yayılan ağrılar; bel fıtığı, omurga kanalında daralma, sinir kökü basısı, omurgadaki dejeneratif değişiklikler veya omurga eklemlerinden kaynaklanan sorunlarla ilişkili olabilir. Daha önce bel veya boyun bölgesinden omurga ameliyatı geçirmiş bazı hastalarda da ağrı kronik hâle gelebilir.
Ağrının yanma, batma, elektrik çarpması, uyuşma veya karıncalanma şeklinde tarif edilmesi, nöropatik olarak adlandırılan sinir kaynaklı ağrıyı düşündürebilir.
Üç aydan uzun süren ağrı kronikleşebilir
Genellikle üç aydan uzun süren ağrılar kronik ağrı olarak değerlendirilir. Ağrının uzun süre devam etmesi, kişinin hareket etmekten kaçınmasına, uyku düzeninin bozulmasına ve günlük aktivitelerinin kısıtlanmasına neden olabilir. Daha az hareket etmek ise zamanla kasların zayıflamasına ve hareket kapasitesinin daha da azalmasına yol açabilir.
Kronik ağrı yalnızca fiziksel bir yakınma değildir. Uzun süreli ağrı, kişinin çalışma hayatını, sosyal ilişkilerini ve genel yaşam düzenini de etkileyebilir. Bu nedenle değerlendirme sırasında ağrının süresi, şiddeti, yayılımı ve daha önce uygulanan yöntemlere verilen yanıt birlikte ele alınmalıdır.
Ağrının kaynağının belirlenmesi önem taşır
Bel ve bacak ağrısında izlenecek yol yalnızca ağrının şiddetine göre belirlenmez. Ağrının kaynağı, sinir dokusuyla ilişkisi, nörolojik muayene bulguları ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Omurilik veya sinir kökü üzerinde belirgin baskı, ilerleyen kas gücü kaybı ya da cerrahi müdahale gerektiren yapısal bir sorun saptanması durumunda ameliyat gündeme gelebilir. Cerrahi gerektirmeyen durumlarda ise ilaç uygulamaları, fizik tedavi, egzersiz programları ve günlük yaşam düzenlemeleri öncelikli seçenekler arasında yer alabilir.
Bazı hastalarda gerekli cerrahi işlem yapılmasına rağmen sinir kaynaklı ağrı kalıcı hâle gelebilir. Bu nedenle her hastanın durumu ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle yanma, batma, elektrik çarpması, uyuşma ve karıncalanma gibi nöropatik özelliklerin bulunması, izlenecek yaklaşım açısından önem taşır.
Kronik ağrılarda spinal kord stimülasyonu değerlendirilebilir
İlaç uygulamaları, fizik tedavi ve uygun girişimsel yöntemlere rağmen devam eden bazı kronik sinir ağrılarında spinal kord stimülasyonu (SCS), halk arasında bilinen adıyla omurilik pili veya ağrı pili, seçenekler arasında değerlendirilebilir.
Bu yöntem; özellikle bel veya boyun ameliyatı sonrasında devam eden kronik ağrılarda, travma ya da cerrahi sonrası gelişen sinir kaynaklı ağrılarda ve kompleks bölgesel ağrı sendromu gibi seçilmiş durumlarda gündeme gelebilir.
SCS uygulamasında omuriliğin çevresindeki epidural alana ince elektrotlar yerleştirilir. Bu elektrotlar, cilt altına yerleştirilen bir uyarıcı sistemle bağlantılı çalışır. Elektriksel uyarılar aracılığıyla ağrı sinyallerinin sinir sistemi içerisindeki iletim biçiminin düzenlenmesi amaçlanır.Uygulamadaki hedef ağrıyı tamamen ortadan kaldırmak değil; ağrı şiddetinin azaltılmasına, hareket kapasitesinin desteklenmesine ve günlük yaşamın daha sürdürülebilir hâle gelmesine katkı sağlamaktır.
Kalıcı sistem öncesinde deneme dönemi uygulanabilir
Kalıcı sistem yerleştirilmeden önce genellikle bir deneme dönemi uygulanır. Geçici elektrotlarla gerçekleştirilen bu süreçte hastanın ağrısındaki değişim ve günlük yaşamındaki işlevsel kazanımlar değerlendirilir. Yeterli klinik yanıt alınması durumunda kalıcı sistem planlanabilir. Beklenen yanıtın alınmaması hâlinde ise kalıcı uygulamaya geçilmez.
Omurilik pili her kronik ağrı hastası için uygun değildir. Hastanın ağrı tipi, görüntüleme sonuçları, daha önce uygulanan yöntemler, cerrahi gerektiren bir durumun bulunup bulunmadığı ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Gerekli görülen hastalarda epidural enjeksiyon, radyofrekans, DRG radyofrekans veya nöromodülasyon, nükleoplasti, vertebroplasti, kifoplasti ve spinal cerrahi gibi farklı girişimler de ağrının kaynağına göre ele alınabilir. Hangi yöntemin uygun olacağına ayrıntılı muayene, görüntüleme bulguları ve klinik değerlendirme sonucunda karar verilmelidir.
Yorumlar