"Nehirlerimizde balık kalmadı": Alaska'nın kral somonları tükeniyor

Alaska'da yerel ekonominin ve kültürün simgesi olan kral somonların sayısı hızla azalıyor. Bölge halkı dev trol teknelerini suçlarken, bilim insanları denizdeki sıcak hava dalgalarına dikkat çekiyor.

ABD'nin Alaska eyaletinin simgesi haline gelen kral somonların sayısı hızla azalırken, eyaletteki balıkçılar ve bilim insanları bu düşüşün sorumlusu konusunda ikiye bölünmüş durumda. Seward limanında tekne turları düzenleyen 64 yaşındaki spor balıkçısı Bob Candopoulos, yıllardır işyerinin önündeki kral somon tabelasıyla turistleri karşılıyor.

Candopoulos, AFP haber ajansına yaptığı açıklamada, "On yıl önce her gün denize açılabilir" ve av limitlerini doldurabilirdik dedi. Tecrübeli balıkçı sözlerini şöyle sürdürdü: “Şimdi ise balığa çıktığımızda tek bir somon bile görebilirsek kendimizi şanslı sayıyoruz.” Yukon ve Kuskokwim nehirleri boyunca yaşayan yerliler için somon avcılığı yıllardır sıkı biçimde kısıtlanıyor, hatta tamamen yasaklanıyor.

Bu nedenle nehirlerdeki kayıp, bölge halkı için çok daha ağır bir yük oluşturuyor. DEV TROL TEKNELERİ HEDEF TAHTASINDA Candopoulos ve pek çok Alaskalı, kral somonların azalmasından Alaska Körfezi ile Bering Denizi'ni tarayan dev trol teknelerini sorumlu tutuyor.

Endüstriyel gemiler, dünya genelinde panelenmiş balık çubukları ve yengeç taklidi ürünlerin yapımında kullanılan Alaska mezgitini avlıyor. Dört yolcu uçağı genişliğindeki bu dev ağlar, her yıl mezgit dışında binlerce ton balığı da beraberinde topluyor.

İstenmeyen bu avların arasında yer alan somonlar, yumurtlamak için kendi nehirlerine dönmek yerine okyanusta ölüyor. Candopoulos, "Nehirlerimizde balık kalmadı ama trol endüstrisi onları öldürmeyi durduracak şekilde denetlenmiyor" dedi.

Gelişmenin Detayları

Trol teknelerinin çoğu Washington eyaletindeki Seattle kentinde konuşlanıyor ve mezgit avcılığından elde edilen ekonomik gelirin yaklaşık üçte ikisi Alaska dışına çıkıyor. "Alaska kesinlikle milyar dolarlık bir endüstri tarafından sömürülüyor" diyen Candopoulos, bu eşitsizliğe tepki gösteriyor. Kunduz kürkü, altın ve petrol gibi zengin kaynakları sömürmek isteyen fırsatçıların tarih boyunca akın ettiği bölgede bu tablo güvensizliği körüklüyor.

Kamuoyu yoklamaları, Alaskalıların çoğunluğunun trol avcılığının yasaklanmasını isteyecek kadar öfkeli olduğunu ortaya koyuyor. Bu tartışma, eyaletteki son Senato seçimlerinin de gündemine taşındı.

YEREL BALIKÇILAR YASAK KONUSUNDA BÖLÜNMÜŞ DURUMDA Ancak Seward'daki tüm balıkçılar, trol avcılığının tamamen yasaklanması gibi keskin bir adımı desteklemiyor. 42 yaşındaki spor balıkçısı Chance Miller, AFP'ye "Tüm trol teknelerini yok edelim kampanyasının mutlaka bir parçası değilim" diye konuştu. Miller, Alaska'nın bazıları kıyıdaki yerli topluluklar adına çalışan önemli bir yerel trol filosuna sahip olduğunu vurguladı.

Yasağın ekonomik sonuçlarından endişe duyan Miller, "Kasabalar balık işleme tesislerinin etrafında kuruluyor" dedi. Miller, "Eğer o tekneler balık getirmeseydi, bu tesisler açık kalmayı göze alamayabilirdi" ifadelerini kullandı.

BİLİM İNSANLARI İKLİM KRİZİNE İŞARET EDİYOR Öte yandan bilim insanları, somonların azalmasında başka bir etkene, yani iklim değişikliğine işaret ediyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) araştırmaları, kral somonlardaki düşüşün temel olarak Bering Denizi'ndeki deniz sıcak hava dalgalarından kaynaklandığını gösteriyor.

Bu sıcak hava dalgaları, suları somonların avlandığı canlılar için yaşanmaz hale getiriyor. Anchorage'daki Alaska Üniversitesi'nden doğal kaynak ekonomisti Brett Watson, trol yasağının somon göçleri üzerindeki etkisinin "belirsiz" olacağını söyledi.

Watson, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Yukon ve Kuskokwim nehirlerindeki somon azalmasında iklim değişikliğinin muhtemelen daha büyük bir etken olduğu belirlendi" dedi. Ekonomist, "Bu, başa çıkması çok daha zor bir sorun" diye ekledi.

Petrol üretiminden elde edilen gelirden her yıl vatandaşlara pay dağıtılan eyalette, ticari balıkçı Ian Raab da siyasetçilerin iklim değişikliğini görmezden gelmesinden yakınıyor. Yıllar önce somon avcılığını bırakıp pisi balığı ve siyah morina avına yönelen 58 yaşındaki Raab, "İnsan, Amerikalıların bu konuyu daha çok konuşacağını düşünürdü" dedi.

Raab, "Bunu daha çok konuşsak, bu konuda daha fazla endişe duysak harika olurdu" diye konuştu. Raab, Trump yönetiminin NOAA bütçesinde yaptığı sert kesintilerden de kaygı duyuyor.

Kurumun deniz hava durumu tahminlerinin eskisi kadar güvenilir olmadığını belirten Raab, araştırmaların azalmasının balık stoklarını yönetme politikalarını baltalayacağından korkuyor. Tecrübeli balıkçı sözlerini şöyle tamamladı: "Onların işlerini yapmalarına izin vermeliyiz ki ben de kendi işimi yapabileyim."